Haförninn

Um örninn | Fjöldi | Útbreiðsla | Setur | Tjón | Staða | Útlönd

Hvað eru margir ernir á Íslandi?
Fram eftir öldum töldu menn erni fremur algenga á Íslandi. Svo var enn á árunum 1819–21 þegar danski fuglafræðingurinn Frederik Faber ferðaðist um Ísland. Hann sá erni víða og kom að nokkrum arnarhreiðrum. Árið 1860 voru ernir taldir allalgengir, a.m.k. í sumum landshlutum, en fremur sjaldgæfir árið 1886. Ernir voru allalgengir og útbreiddir varpfuglar um land allt fram á síðari hluta 19. aldar. Vitað er um 168 arnarsetur , forn og ný, flest við sjávarsíðuna á Vesturlandi. Telja menn því varlega áætlað að hér hafi orpið a.m.k. 100 pör áður en skefjalausar ofsóknir gegn örnum hófust fyrir alvöru í lok 19. aldar. Pörin gætu þó hafa verið mun fleiri, jafnvel 150.

Þegar ernir voru friðaðir árið 1914 er talið að í landinu hafi verið innan við 40 pör. Fuglunum hélt áfram að fækka fram yfir 1920, þrátt fyrir friðun, og útbreiðslan dróst saman. Stofninn var því aðeins um 25 og síðan 20 pör fram undir 1970, og innan við helmingur þeirra komu upp ungum árlega.

Á vordögum 2003 var vitað um 57 arnarpör í landinu og hafa fuglarnir ekki verið fleiri síðan þeir voru friðaðir. Þrátt fyrir það er einungis þriðjungur þekktra arnarsetra í ábúð og er útbreiðslan takmörkuð við vestanvert landið. Staða arnarstofnsins er því sterkari en um langt skeið.

Enn er þó langt í land að arnarstofninn hafi náð sér eftir þær ofsóknir sem dundu yfir hann á þar síðustu öld. Ef allt væri með felldu ættu pörin að vera 100–200 og dreifð um land allt. Ef stofninn heldur áfram að vaxa með líkum hætti og undanfarin ár mun það taka meira en hálfa öld héðan í frá að ná því marki. En það mun aðeins takast ef friðun arnarins verður virt og búsvæðum ekki raskað frekar.