Breytingar á verndarákvæðum

Skrifað af: Administrator

Þriðjudagur, 24. Febrúar 2004 00:00

Breytingar á verndarákvæðum arna sem koma fram í nýju lagafrumvarpi umhverfisráðherra

Ákvæði	Núgildandi ákvæði (Reglugerð nr. 252/1996 1. gr)	Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 64/1994. Þskj. 893 — 594. mál. (10. gr. b, Ernir)	Breyting frá núgildandi ákvæðum
Verndarsvæði umhverfis arnarhreiður	Á tímabilinu 15. mars - 15. ágúst er mönnum óheimilt að koma nær arnarhreiðrum en 500 m nema brýna nauðsyn beri til, svo sem vegna lögmætra nytja sem ekki er hægt að stunda á öðrum árstíma, enda sýni menn ítrustu varfærni og forðist að trufla fuglana. Þessi takmörkun á umferð gildir þar sem ernir eru að búa sig undir varp og við þau hreiður sem orpið hefur verið í.	Óheimilt er frá 15. mars til 15. ágúst að koma nær arnarhreiðrum en 500 m nema brýna nauðsyn beri til, svo sem vegna lögmætra nytja sem ekki er hægt að stunda á öðrum árstíma, enda sýni menn ýtrustu varfærni og forðist að trufla fuglana. Þessi takmörkun á umferð gildir bæði þar sem ernir eru að búa sig undir varp og við þau hreiður sem orpið hefur verið í og eru með eggjum eða ungum. Umhverfisráðherra getur veitt undanþágu frá banni skv. 1. mgr. í sérstökum tilvikum að fenginni umsögn Umhverfisstofnunar og Náttúrufræðistofnunar Íslands.	Samhljóða núgildandi ákvæðum - reglugerðartexti (sem byggir á heimild í lögum nr. 64/1994) er lögfestur.
Dvöl við hreiður arna og annarra sjaldgæfra fugla	Dvöl manna er óheimil við hreiður fálka, hafarnar, snæuglu, haftyrðils, keldusvíns og þórshana vegna myndatöku, upptöku á hljóðum, athugana á lifnaðarháttum eða í öðrum tilgangi sem ætla má að geti valdið truflunum.		Ákvæði eru óbreytt, þ.e. verða áfram í reglugerð nr. 252/1996
Ákvæði um verndun arnarvarpstaða	Óheimilt er að hrófla við hreiðrum og hreiðurstöðum þeirra tegunda sem taldar eru upp í 1. málsgr., hvort sem er á varptíma eða utan hans.	Óheimilt er að hrófla við hreiðrum og hreiðurstæðum arna og svæði sem takmarkast af 100 m hringmáli umhverfis, hvort sem er á varptíma eða utan hans. Einnig er óheimilt að koma fyrir hvers kyns búnaði í þeim tilgangi að fæla fugla frá hreiðurstæðum eða reyna að hindra þá í að verpa þar. Með hreiðurstæðum samkvæmt þessari grein er átt við alla þá staði sem ernir hafa orpið á svo vitað sé.	Ákvæði um verndun allra arnarvarpstaða eru styrkt og tekið sérstaklega fram að átt sé við alla varpstaði forna og nýja. Auk þess er sérstaklega tekið fram að óheimilt sé að koma fyrir búnaði til að koma í veg fyrir arnarvarp á slíkum stöðum. Eru þessu ákvæði styrkt með hliðsjón af dómi Hæstaréttar vorið 2003.
Ákvæði um að halda skuli skrá yfir arnarvarpstaði		Náttúrufræðistofnun Íslands skal halda skrá yfir hreiðurstæði arna og láta Umhverfisstofnun í té. Fara skal með allar upplýsingar úr skránni sem trúnaðarmál í samræmi við reglur sem umhverfisráðherra setur um meðferð upplýsinga úr skránni.	Nýjung að Náttúrufræðistofnun skuli halda formlega skrá um varpstaði arna.
Heimild til að veita undanþágu vegna verndunar varpstaða arna		Umhverfisráðherra getur veitt undanþágu frá banni skv. 1. og 3. mgr. að fenginni umsögn Umhverfisstofnunar og Náttúrufræðistofnunar Íslands ef miklar líkur eru á að forn hreiðurstæði verði ekki nýtt aftur vegna breyttra aðstæðna, t.d. nálægðar við umferðarmannvirki.	Nýjung - heimilt er að veita undanþágu frá banni við röskun arnarvarpstaða ef um er að ræða staði sem ólíklegt verður að telja að ernir muni verpa á.
Heimild fyrir Umhverfisstofnun að veita undanþágu frá nálgunarbanni við arnarhreiður	Umhverfisráðuneytið getur, að fenginni umsögn ráðgjafarnefndar um villt dýr, veitt undanþágu frá ákvæðum 1. og 2. málsgr., enda sé sótt um hana fyrirfram og skilyrði sett um umgang við hreiður, þ.á m. um það tímabil sem viðkomandi er heimil dvöl við hreiður.	Umhverfisstofnun getur að fenginni umsögn Náttúrufræðistofnunar Íslands veitt undanþágu frá ákvæðum 1. mgr., svo sem vegna myndatöku og rannsókna, enda sé sótt um hana fyrir fram. Skilyrði skulu sett um umgang við hreiður við veitingu slíkrar undanþágu.	Samhljóða ákvæði í núgildandi reglum að öðru leyti en því að undanþáguheimildin flyst frá umhverfisráðuneyti til Umhverfisstofnunar.

Hvað má gera?
Heimilt verður eftir sem áður að umgangast þá varpstaði arna sem ekki eru í ábúð. Þetta á bæði við um þá staði sem hafa verið í eyði um langa hríð og eins þá sem ernir hafa tímabundið hætt varpi á eða fært sig til. Umráðamönnum lands verður heimilt eins og áður að nýta hlunnindi, jafnvel innan 500 m helgunarsvæðis frá arnarhreiðrum, að því tilskildu að þeir sýni sérstaka varfærni í umgengni.

Hvað má ekki gera?
Umgengni í grennd við arnarhreiður: Óheimilt verður á tímabilinu frá 15. mars til 15. ágúst að koma nær arnarhreiðrum en 500 m nema brýna nauðsyn beri til, svo sem vegna lögmætra nytja sem ekki er hægt að stunda á öðrum árstíma, enda sýni menn ýtrustu varfærni og forðist að trufla fuglana. Þessi takmörkun á umferð gildir bæði þar sem ernir eru að búa sig undir varp og við þau hreiður sem orpið hefur verið í og eru með eggjum eða ungum. Með öðrum orðum, óþarfa ráp og ferðir að arnarhreiðrum fyrir forvitnissakir eru óheimilar.

Röskun á varpstað: Þá verður óheimilt að hrófla við hreiðrum og hreiðurstæðum arna og svæði sem takmarkast af 100 m hringmáli umhverfis, hvort sem er á varptíma eða utan hans. Einnig er óheimilt að koma fyrir hvers kyns búnaði í þeim tilgangi að fæla fugla frá hreiðurstæðum eða reyna að hindra þá í að verpa þar. Með hreiðurstæðum samkvæmt þessari grein er átt við alla þá staði sem ernir hafa orpið á svo vitað sé. Tilgangur þessa ákvæðis er tvíþættur; annars vegar að banna aðgerðir sem komið geta í veg fyrir að ernir verpi á viðkomandi stað og hins vegar að auðvelda örnum að hefja varp að nýju á setrum sem verið hafa í eyði.

Er hægt að fá undanþágu?
Hægt er að fá undanþágu frá umferðarmanni við arnarhreiður, svo sem vegna rannsókna og myndatöku og er það Umhverfisstofnun sem veitir þær. Eins er hægt að fá undanþágu frá röskunarbanni, t.d. ef ljóst þykir að umræddur varpstaður sé þannig í sveit settur að afar ólíklegt sé að ernir eigi eftir að verpa þar að nýju. Umhverfisráðherra veitir slíkar undanþágur.

Kristinn Haukur Skarphéðinsson