|
Fugl vikunnar er Sílamáfur – „Vorboðinn hrjúfi“ |
|
Skrifað af: Hólmfríður Arnardóttir
|
|
Fimmtudagur, 15. Apríl 2010 16:10 |
Meðal fyrstu farfugla er sílamáfurinn sem hefur fyrir vikið fengið viðurnefnið „vorboðinn hrjúfi“. Fyrstu fuglarnir sjást venjulega kringum mánaðamótin febrúar – mars þó aðalkomutími hans sé í apríl. Sílamáfurinn er eini máfurinn sem er alger farfugl. Hann yfirgefur landið á haustin og dvelur við strendur Pírendaskaga og NV-Afríku á veturna.
Sílamáfur er nýr landnemi á Íslandi og fór að verpa hér að staðaldri á þriðja áratugi 20. aldarinnar, fyrst á S- og SV-landi en nú finnst hann um allt land og fer honum fjölgandi, sums staðar á kostnað svartbaks að því er virðist. Sílamáfur líkist svartbaki en er allmiklu minni og nettari. Fullorðinn sílamáfur er dökkgrár á baki og yfirvængjum með áberandi dekkri vængbrodda, svarta með hvítum doppum, svartbakur er alsvartur á baki. Fætur sílamáfs eru gulir en svartbaks bleikir. Sílamáfurinn verpur í mólendi og graslendi, á áreyrum, holtum, söndum og uppi á fjöllum, oftast við ströndina en einnig inn til landsins, stundum í félagsskap við svartbak. Hreiðrið er gert úr mosa, sinu og öðrum gróðri, oft staðsett milli steina eða þúfna. Stærsta sílamáfsvarp landsins er á Rosmhvalanesi aðallega innan „verndarsvæðis“ Keflavíkurflugvallar. Sílamáfurinn er stundum illa þokkaður, hann sækir t.d. inní þéttbýli og gerir sig heimakominn við grill og aðrar matarholur. Sömuleiðis eru brauðgjafir við Reykjavíkurtjörn vinsælar. Hann veit ekki að brauðið er ætlað öndunum en ekki honum. Þetta hefur verið sérstaklega áberandi í sílaskorti síðustu ára þegar hungrið hefur gert illilega vart við sig en sandsíli er mikilvæg fæða fyrir sílamáfinn. |
|
Fræðsluerindi um fuglamerkingar fyrr og nú |
|
Skrifað af: Jakob Sigurðsson
|
|
Föstudagur, 26. Mars 2010 14:53 |
|
Fuglavernd var með fræðsluerindi þriðjudaginn 13. apríl um merkingar fugla. Erindið flutti Guðmundur A. Guðmundsson, dýravistfræðingur og bar það heitið: Fuglamerkingar fyrr og nú: Ný tækni til að njósna um ferðir fugla. 111 ár eru liðin frá því að danski skólastjórinn C.C. Mortensen hóf fyrstur manna merkingar á fuglum með númeruðum málmhringjum árið 1899. Tveimur áratugum síðar, árið 1921, hófust fuglamerkingar á Íslandi. Síðan þá hafa milljónir fugla verið merktar um allan heim og ómetanleg gögn um ferðir þeirra safnast. Það sem háir hefðbundnum merkingum er lág endurheimtutíðni (0,1 – 15% merktra fugla nást aftur) og það að upplýsingar um einstaklinga eru yfirleitt aðeins merkingastaður og endurheimtustaður. Niðurstöður þarf því að túlka sem mynstur sem tilteknir stofnar sýna. Síðustu áratugi hefur orðið hröð þróun í fuglamerkingum, þar sem nýjar aðferðir hafa aukið líkur á endurheimtum (litmerkingar) og margvísleg tækni hefur komið til sögunnar sem gerir okkur kleift að fylgjast með ferðum einstakra fugla með mikilli nákvæmni um langan veg. Má þar nefna útvarpssenda, gagnarita margs konar og gervihnattasenda. Auk þessa hafa verið þróaðar aðferðir til greiningar efnasamsæta sem nota má til að ákvarða uppruna fugla með efnagreiningu á fjöðrum þeirra. Þessum aðferðum fleygir mjög hratt fram og hátæknibúnaður þróast þannig að nákvæmni staðsetninga og upplausn í tíma eykst um leið og tækin minnka og léttast. Smærri búnaður opnar möguleika til rannsókna á minni fuglum. Nýjar aðferðir voru kynntar og þeim lýst með dæmum um niðurstöður. |
|
Fugl vikunnar er grágæs – fyrsta gæsin sem kemur á vorin. |
|
Skrifað af: Hólmfríður Arnardóttir
|
|
Fimmtudagur, 25. Mars 2010 09:57 |
|
Síðustu daga hafa grágæsir verið að sjást víða um land en þær koma hingað frá vetrarstöðvum í Skotlandi. Það hefur þó gerst á síðustu árum að gæsir eru farnar að hafa vetursetu á Suðurlandi. Tengist það væntanlega bæði hlýnandi veðurfari og aukinni kornrækt. Auk þess eru nokkur hundruð fuglar viðloðandi Reykjavíkurtjörn allan veturinn.
Grágæs er stærst þeirra gæsa sem verpa eða hafa viðdvöl á Íslandi. Hún er ljósari, þéttvaxnari og höfuðstærri en aðrar gæsir. Grágæs og heiðagæs skipta með sér landinu. Grágæsin verpur á láglendi en heiðagæs á hálendinu þótt heiðagæsin hafi á síðari árum seilst nokkuð inn á yfirráðasvæði grágæsarinnar. Grágæsir halda sig oftast í hópum nema pör á varptíma. Á flugi raða einstaklingarnir sér upp í v-laga reinar, fljúga oddaflug. Pörin halda saman árið um kring og annast uppeldi unganna í sameiningu. Meðan á álegu stendur er karlinn á verði meðan kerlan ungar út.
Grágæsin verpur aðallega neðan 300 m hæðarlínu, í mýrum, hólmum og grónum eyjum, á ár- og vatnsbökkum eða í kjarri og lyngmóum, oft í dreifðum byggðum, alltaf í nánd við vatn þar sem gæsirnar geta leitað athvarfs með ófleyga unga og þegar þær eru í sárum. Hreiðrið er dæld í gróður. Eru utan varptíma gjarnan í ræktuðu landi, t.d. túnum, ökrum og kartöflugörðum, en einnig í votlendi.
Vegna aukinnar vetursetu gæsanna hefur Fuglavernd lagt til við Umhverfisráðherra að veiðitími gæsa á veturna verði afnuminn.
|
|
|
Fugl vikunnar er álft. Fagurt syngur svanurinn. |
|
Skrifað af: Hólmfríður Arnardóttir
|
|
Þriðjudagur, 16. Mars 2010 11:33 |
Hið stórkostlega far fuglanna til landsins er hafið og fyrstu farfuglarnir hafa verið að sýna sig síðustu daga. Álftin er með fyrstu farfuglum, þær fyrstu sáust á SA-landi 8. mars sem er tveimur dögum síðar en meðalkomutími áranna 1998-2009. Nokkur hundruð álftir hafa þó vetursetu, aðallega á Suður og Suðvesturlandi og Mývatni. Á Reykjavíkurtjörn eru venjulega nokkrir tugir. Álftin er stærsti varpfugl landsins. Hún er eini innlendi svanurinn og auðþekkjanleg frá öðrum íslenskum fuglum á stærð, lit og löngum hálsi. Kynin eru eins í útliti, þó karlinn sé ívið stærri. Flugið er kröftugt með sterklegum hægum vængjatökum. Álftin teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Hún hleypur á vatni þegar hún hefur sig til flugs. Hún leitar ætis bæði á þurru landi og vatni og hálfkafar þá oft með afturendann upp í loft. Álftin er félagslynd, er venjulega í hópum nema á varptíma en þá verja hjónin óðal. Eins og aðrir andfuglar fella álftir flugfjaðrir síðsumars, eru þá ófleygar um tíma og er þá sagt að þær séu „í sárum“. Álftin verpur um land allt. Geldfugla-, far- og fellihópar eru víða, sá stærsti þeirra í Lóni í A-Skaftafellssýslu en þar má stundum sjá meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi. Flestar álftir fljúga héðan til Bretlandseyja á haustin, aðallega til Írlands. |
|
Fugl vikunnar: Fýllinn er sestur upp |
|
Skrifað af: Hólmfríður Arnardóttir
|
|
Föstudagur, 05. Mars 2010 13:44 |
Þó kalt sé í veðri og talsvert í sumarið, eru ýmsir fuglar þegar farnir að huga að vorverkunum. Einn þeirra er fýllinn. Hann er nú víða sestur upp sem kallað er, farinn að heimsækja björgin og pörin sest á hreiðursyllur sínar. Fýllinn er úthafsfugl sem verpur í byggðum í klettum og björgum við sjó eða inn til landsins, stundum ofan á klettaeyjum eða dröngum. Fýlar hverfa að mestu frá landinu á haustin og halda sig í norðanverðu Atlantshafi en heimsækja þó oft vörpin í mildu veðri og eru sestir upp snemma. Fýll hefur breiðst mjög út á undanförnum áratugum og öldum og hefur fært sig inn til landsins, stundum tugi kílómetra frá sjó. Hann verpur hvergi fjær sjó í heiminum en í Markarfljótgljúfri í Emstrum. Sú saga að fýllinn þurfi að sjá sjó til að geta hafið sig til flugs stenst því ekki. En hann sækir sér æti til sjávar hvar sem varpstöðvarnar kunna að vera. Fýllinn er stór sjófugl sem minnir á máf, þéttvaxinn og hálsdigur með langa og mjóa vængi. Hvítleitur á höfði, hálsi og að neðan. Grár að ofan og á yfirvængjum, með dökka vængbrodda. Fýllinn telst til pípunasa, nasirnar eru í pípum ofaná goggmæninum. Fýll er auðgreindur frá máfum á einkennandi fluglagi, tekur fáein vængjatök og lætur sig svo svífa á stífum vængjunum. Hann er léttur á sundi en á oft erfitt með að hefja sig á loft, sérstaklega í logni. Leitar sér ætis bæði á flugi og syndandi, gjarnan kringum fiskiskip, í höfnum og við fiskvinnslustöðvar. Sjómenn kalla hann múkka. |
|
|
|
|
<< Fyrsta < Fyrri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Næsta > Síðasta >>
|
|
Síða 5 af 21 |